Przejdź do głównej zawartości

Szczelina cięcia: dlaczego wycięte elementy do siebie nie pasują

Rysuje się kwadrat 50 mm, wycina, mierzy i wychodzi 49,8 mm. Rysuje się czop dokładnie tak szeroki jak wpust, a gotowe połączenie ma luz. To szczelina cięcia. Gdy zna się jej wartość dla danej maszyny i materiału, można ją całkowicie wyeliminować już na etapie projektu.

Laser nie tnie wzdłuż linii tak, jak długopis ją rysuje. Usuwa pasek materiału o mierzalnej szerokości. Ten pasek to szczelina cięcia.

Wiązka podąża za narysowaną linią, więc szczelina jest usuwana symetrycznie względem linii, mniej więcej po połowie z każdej strony. Ma to dwie konsekwencje:

  • Elementy wychodzą mniejsze niż na rysunku, łącznie o jedną szerokość szczeliny (po połowie z każdej strony).
  • Otwory wychodzą większe niż na rysunku, łącznie o jedną szerokość szczeliny.

Dlatego połączenie czop-wpust narysowane w dokładnych wymiarach zawsze ma luz: czop stracił pół szczeliny z każdej strony, a wpust zyskał pół szczeliny z każdej strony. Powstały luz to dwukrotność szerokości szczeliny, dlatego połączenie jest znacznie luźniejsze, niż sugerowałaby sama wartość szczeliny.

Przy cięciu niemetali laserem CO₂ szczelina ma zwykle 0,1 do 0,3 mm. Zakres jest szeroki, bo szczelina nie jest stałą cechą maszyny. Zmienia się w zależności od:

Czynnik Wpływ na szczelinę
Ogniskowa soczewki Krótsza ogniskowa skupia wiązkę w mniejszej plamce i daje węższą szczelinę. Długa soczewka tnie szerzej.
Wysokość ogniskowania Szczelina jest najwęższa w rzeczywistym ognisku i rozszerza się, gdy ognisko przesuwa się w którąkolwiek stronę.
Moc i prędkość Większa moc lub wolniejszy przesuw dostarczają więcej energii i poszerzają szczelinę.
Materiał Akryl, sklejka, MDF, skóra i filc zachowują się różnie, a znaczenie ma też grubość.
Grubość materiału Cięcie ma lekko kształt litery V, więc szczelina na górnej powierzchni jest nieco szersza niż na dolnej.

Z tego powodu nie istnieje użyteczna uniwersalna wartość. Należy zmierzyć własną, dla faktycznie stosowanej kombinacji.

Istnieje gotowy wzorzec pomiarowy autorstwa Nameek i Elplatt, którego używamy w BRM Lasers: wzorzec szczeliny cięcia na Thingiverse.

  1. Zaimportować plik do oprogramowania lasera i zastosować te same ustawienia co w docelowym zleceniu.
  2. Wyciąć wzór.
  3. Przesuwać mały element z kwadratowym otworem wzdłuż wzorca. Zatrzyma się w miejscu, w którym wpust przestaje być szerszy niż cięcie. Odczytać wartość u góry.

Odczyt to pełna szerokość szczeliny. Połowa tej wartości to liczba, której oczekuje offset w oprogramowaniu, bo wiązka zabiera pół szczeliny z każdej strony linii.

W LightBurn ustawienie znajduje się w warstwie. Otworzyć ustawienia warstwy linii, przejść do Advanced i wypełnić pole Offset. Wartość dodatnia kompensuje po zewnętrznej stronie kształtu, ujemna po wewnętrznej.

Przy połączeniach uwzględnienie naddatku w CAD zamiast offsetu w oprogramowaniu jest jednoznaczne: naddatek jest częścią pliku i pozostaje w nim po wysłaniu na inną maszynę.

Przy rysowaniu czopa i wpustu na wcisk należy zrobić czop szerszy od wpustu o jedną pełną szczelinę. Czop traci pół szczeliny z każdej strony, a wpust zyskuje pół szczeliny z każdej strony, więc spotykają się dokładnie.

Wiele generatorów pudełek i połączeń na palce pyta na początku o szczelinę cięcia i samo wykonuje te obliczenia. Należy podać zmierzoną wartość.

Kompensacja szczeliny ma znaczenie dopiero wtedy, gdy geometria połączenia jest poprawna. Kilka zasad, które oszczędzają materiał:

  • Długość palca ≈ grubość materiału lub jej niewielka wielokrotność. Połączenie z palcami znacznie krótszymi niż grubość materiału jest słabe, a z bardzo długimi jest delikatne przy cięciu.
  • Najpierw test. Przed wycięciem całego pudełka wyciąć jedno połączenie (jeden czop, jeden wpust).
  • Celować w lekkie pasowanie z tarciem, a nie pasowanie młotkiem. Zwłaszcza akryl pęka lub pokrywa się siatką mikropęknięć, gdy połączenie jest wciskane na siłę, czasem dopiero po kilku dniach.
  • Z góry zdecydować o klejeniu. Jeżeli połączenie będzie klejone, lepsze jest nieco luźniejsze pasowanie, bo przy wcisku klej nie ma gdzie się podziać.
  • Płyta nie ma dokładnie nominalnej grubości. Sklejka „3 mm” ma zwykle od 2,7 do 3,2 mm. Jeżeli wpusty są narysowane na 3,0 mm, a płyta ma 2,7 mm, połączenie ma 0,3 mm luzu, zanim w ogóle uwzględni się szczelinę. Należy zmierzyć płytę, zamiast ufać etykiecie.

Dwie rzeczy, o których warto wiedzieć:

  • Szczelina zależy od zamontowanej soczewki. W maszynach BRM można montować soczewki o różnych ogniskowych, które dają różną szczelinę. Po zmianie soczewki należy zmierzyć ją ponownie. Patrz różne soczewki i zgodność soczewek z modelami maszyn.
  • Szczelina to dobre wczesne ostrzeżenie. Jeżeli wartość stabilna od miesięcy nagle wychodzi znacznie szersza, należy zbadać przyczynę, a nie ją kompensować; poszerzająca się szczelina zwykle oznacza, że ognisko się przesunęło lub optyka wymaga czyszczenia. Patrz laser nie przecina już materiału na wylot.