Onscherpe of dubbele gravure: drie oorzaken opsporen

Een rastergravure die onscherp is, dubbel oogt of een lichte schaduwlijn vertoont, is een van de meest frustrerende storingen op een CO₂-laser. De reden: drie totaal verschillende oorzaken leveren exact hetzelfde symptoom op.

Begin niet direct met het verstellen van riemspanningen of softwaresettings voordat je onderstaande diagnosetabel hebt doorlopen.

Diagnosetabel: welke oorzaak heb jij?

Test	Wat je ziet	Hoofdoorzaak	Waar te kijken
Graveer op lage snelheid (50 mm/s) versus hoge snelheid (400 mm/s)	Scherp op 50 mm/s, dubbel op 400 mm/s	Scanning offset (elektronische timing)	Zie Scanning offset instellen in LightBurn hieronder
Graveer in één richting (unidirectional) versus in twee richtingen (bidirectional)	Scherp in één richting, dubbel in twee richtingen	Scanning offset of mechanische speling (backlash)	Probeer eerst de enkelzijdige test. Is één richting scherp, dan is het scanning offset.
Snijd een cirkel op normale snijsnelheid	Ovaal, of begin- en eindpunt sluiten niet aan	Mechanische speling (losse riemen of borgschroeven)	Controleer de X-riemspanning en de stelschroeven op de motorpoelie.
De hele lijn is zacht en breed, maar niet dubbel	Overal wazig, zelfs bij langzame vectorlijnen	Optiek (vuil of niet in focus)	Reinig de optiek en bepaal het focuspunt opnieuw: het juiste focuspunt bepalen.

Oorzaak 1: Scanning offset (meest voorkomend)

Wanneer de laser in twee richtingen graveert (van links naar rechts en direct terug van rechts naar links), heeft de laserbuis een minimale ontsteekvertraging, terwijl de laserkop op hoge snelheid beweegt.

Als de software deze vertraging niet compenseert, vallen de brandlijnen van links naar rechts niet exact samen met die van rechts naar links. Bij 400 mm/s verschuift een vertraging van slechts een milliseconde de lijnen al met bijna een halve millimeter. Dat resulteert in een dubbele rand of een schaduwbeeld.

Scanning offset instellen in LightBurn

LightBurn beschikt over een ingebouwde kalibratiewizard:

1. Ga in LightBurn naar Apparaatinstellingen (het steeksleutel-icoon) → Scanning Offset Adjust.
2. Vink Enable Scanning Offset Adjustment aan.
3. Klik op Add en graveer het testpatroon: LightBurn graveert een reeks overlappende lijnparen op verschillende snelheden.
4. Meet de verschuiving bij elk paar, vul de meetwaarden in de tabel in, en LightBurn berekent automatisch de tussenliggende waarden.
5. Raadpleeg de LightBurn-documentatie over scanning offset voor het volledige stappenplan.

Waarden zijn machinespecifiek

Scanning offset is afhankelijk van de reactiesnelheid van de laserbuis, de hoogspanningsvoeding en de motoraandrijving. Deze waarde is specifiek voor jouw machine, niet voor het ontwerpbestand of het materiaal. Voer de kalibratie opnieuw uit zodra de buis, voeding of controller wordt vervangen.

Oorzaak 2: Mechanische speling (backlash)

Blijft de fout ook zichtbaar bij graveren in één richting of bij langzame snijlijnen, dan is er sprake van mechanische speling op de X-as:

• Te slappe X-as riem: Controleer de riemspanning; deze moet strak staan als een gitaarsnaar, zonder zichtbare doorhang.
• Losse stelschroef op de motorpoelie: Controleer de inbus-stelschroef (madenschroef) die de tandriempoelie op de motoras van de X-as borgt. Een losse schroef zorgt ervoor dat de as al draait voordat de poelie meebeweegt.
• Losse lens in de laserkop: De borgring die de lens op zijn plek houdt kan losgetrild zijn. Draai deze met het meegeleverde gereedschap vast zodat de lens niet kan rammelen.

Voor de algemene storingsboom bij dubbele lijnen, zie er zit een dubbele lijn in mijn snij- en graveerwerk.

Oorzaak 3: Optische onscherpte

Is de gravure niet dubbel, maar overal onscherp, te breed of contrastarm:

1. Controleer de brandpuntsafstand met het focuskaliber.
2. Inspecteer en reinig de lens (beide zijden) en spiegel 3: optische componenten reinigen.
3. Is de laserspot vervormd of asymmetrisch, controleer dan de spiegeluitlijning in alle vier de hoeken van het bed: de spiegels uitlijnen.