CerMark gebruiken: stap voor stap

Een CO₂-laser kan kaal metaal niet zelf markeren: het metaal weerkaatst de straal in plaats van hem op te nemen. CerMark lost dat op. Het is een spuitcoating van fijne keramiek- en glasdeeltjes die de laserenergie opneemt en versmelt met het oppervlak op de plek waar de straal komt. Alles wat de straal niet raakt, spoel je daarna af met water. Wat overblijft is een zwarte of donkergrijze markering.

Hetzelfde proces werkt op glas, keramiek, natuursteen en leisteen, met de CerMark-variant die voor dat materiaal gemaakt is. Dit artikel neemt je in zes stappen mee door de hele klus, van een vettig werkstuk tot een afgewerkte markering, met bij elke stap de reden erachter.

Markeren of graveren?

CerMark markeert: het brengt een laag aan op het oppervlak en haalt niets weg. Graveren haalt wel materiaal weg. De meeste mensen zoeken op “metaal graveren met een CO₂-laser”. CO₂-lasers voor de werkplaats, BRM-machines inbegrepen, kunnen geen metaal graveren. Er bestaan CO₂-systemen die dat wel kunnen, maar dat zijn industriële installaties in een heel ander marktsegment. Op een werkplaatslaser breng je een markering op metaal aan met CerMark.

Het hele proces op video

Deze video wordt geladen via Bunny Stream zodra je functionele cookies toestaat.Cookies aanpassen

CerMark van begin tot eind: het werkstuk ontvetten, de spuitbus schudden en spuiten, de coating laten drogen, markeren met de laser en de restanten afspoelen

Welke CerMark voor welk materiaal

Je brengt ze allemaal aan zoals dit artikel beschrijft. Ze verschillen in het materiaal waarop ze hechten.

Spray	Gebruik je op
CerMark LMM-6000	Hardere metalen: roestvrij staal (RVS), staal, titanium, messing, koper, gecoate metalen. Geeft de donkerste markering op RVS.
TherMark LMM-14	Zachtere metalen: aluminium, verchroomd RVS, verzilverd messing, verguld gegalvaniseerd staal
CerMark LMC-6044P	Glas, keramiek, porselein, decoratief servies
CerMark Ultra	De nieuwste, universele variant: metalen en ook glas, tegels, keramiek en leisteen. Hij kan wat de drie hierboven kunnen, maar op een bepaald materiaal kan de markering minder zwart uitvallen dan met de variant die voor dat materiaal gemaakt is.

Op glas en keramiek is een spray optioneel: de laser markeert ze ook zonder, maar dan krijg je een doffe, witte matte gravure. Op metaal is hij verplicht. Zie waarom gebruik je een laserspray.

Wat je nodig hebt

• De CerMark-spray voor jouw materiaal
• Alcohol (isopropylalcohol of spiritus) en een pluisvrije doek, om het werkstuk te ontvetten
• Een masker: een halfgelaatsmasker met 3M 60921-filters (organische dampen plus P100-deeltjesfilter) of een vergelijkbaar gecombineerd damp- en deeltjesfilter
• Een goed geventileerde plek om te spuiten
• Optioneel: een föhn of een oven, om de coating sneller te drogen
• Lauw water en een zachte spons of doek, om af te spoelen

Stap 1: Materiaal voorbereiden

Het oppervlak moet vet- en stofvrij zijn. Neem het af met alcohol en laat het verdampen. De fabrikant noemt ook resten van schoonmaakmiddel en lak als iets waardoor de coating niet hecht. Heeft het werkstuk een blanke lak of een beschermfolie, haal die dan eerst weg.

Raak de plek die je gaat markeren niet meer aan als hij schoon is. Een vingerafdruk is genoeg vet voor een gat in de markering.

De meeste mislukte markeringen beginnen hier. Een ongelijke laag of instellingen die net niet kloppen, geven nog steeds een bruikbare markering; op een oppervlak dat niet schoon is kan de coating niet hechten, en na het afspoelen blijft er niets over. Twijfel je of het werkstuk schoon genoeg is, maak het dan nog een keer schoon.

Stap 2: CerMark voorbereiden

Schud de spuitbus een paar minuten krachtig, tot je de kogel in het blik hoort ratelen. Schud daarna nog zeker een minuut door.

De coatingdeeltjes zakken naar de bodem van het blik als het stilstaat. Zijn ze niet helemaal opnieuw verdeeld, dan komen coating en oplosmiddel ongemengd naar buiten: de laag wordt ongelijkmatig en de vaste deeltjes kunnen de sproeikop verstoppen.

Stap 3: Coating aanbrengen

Spuit in een goed geventileerde ruimte en draag het masker zolang je met CerMark werkt. Het veiligheidsinformatieblad van jouw spray download je via CerMark MSDS’s.

Breng een dunne, gelijkmatige laag aan in één of twee keer:

1. Houd de spuitbus op ongeveer 25 cm van het oppervlak.
2. Begin met spuiten naast het werkstuk, niet erop.
3. Beweeg met een constante snelheid over het werkstuk en spuit door tot voorbij de andere rand voordat je stopt.
4. Zie je het kale oppervlak nog doorschemeren, spuit dan nog een laag. Eén of twee lagen zijn vrijwel altijd genoeg.

Naast het werkstuk beginnen en stoppen is wat de laag gelijk houdt: het eerste moment komt de spray ongelijk naar buiten, en een hand die bij de rand afremt laat daar een dikkere strook achter. De fabrikant mikt voor LMM-6000 op een laag van 20 tot 25 µm, ongeveer de dikte van een dunne laag verf.

Een dikkere laag geeft geen donkerdere markering. Hij droogt langzamer en heeft veel meer laservermogen nodig om tot op het oppervlak te versmelten, dus een markering die op een dunne laag gelukt was, wordt zwak of spoelt weg.

Stap 4: Laten drogen

Zorg dat de coating helemaal droog is voordat je gaat markeren. Een dunne, gelijkmatige laag droogt in een paar minuten; de fabrikant noemt 3 tot 5 minuten voor LMM-6000. Bij 10 minuten zit je vrijwel altijd goed.

Je kunt zien wanneer hij klaar is. De coating gaat door drie fases:

1. Nat: glanzend, het ziet eruit als verse verf.
2. Droog maar donker: de glans is weg, maar de kleur is nog diep.
3. Lichtgrijs: de coating is licht en mat geworden. Pas nu is hij klaar om te markeren.

Heb je haast, dan droogt een föhn de laag in een paar seconden, of zet je het gecoate werkstuk op een lage temperatuur in een oven.

Een droge coating verloopt niet, dus je kunt werkstukken vooraf coaten. Een deel van onze klanten coat een serie weken van tevoren en bewaart die in een opslagrek tot hij op de machine gaat, met goede resultaten. De voorwaarde is dat niets de gecoate plek raakt of bekrast in de tussentijd: waar de laag beschadigd is, krijgt de markering een gat.

LMM-6000 droogt op tot een harde laag die je kunt vastpakken en stapelen. LMC-6044P en LMM-14 drogen op tot een poeder dat bij één aanraking al beschadigt, dus bewaar werkstukken met die coating zo dat er niets op de gecoate kant rust.

Stap 5: Markeren

De coating versmelt alleen als hij genoeg energie per vierkante millimeter krijgt. Daardoor is CerMark een proces met veel vermogen: reken op veel meer vermogen, of een veel lagere snelheid, dan je voor het graveren van hout gebruikt.

De instellingen hangen af van de laser, de lens, het materiaal eronder en de dikte van de laag, dus test eerst:

1. Markeer een klein raster van vierkantjes op een restant of op de achterkant van het werkstuk, elk met een andere snelheid bij hetzelfde hoge vermogen.
2. Spoel de test af (stap 6) en kies het vierkantje met de donkerste, meest gelijkmatige markering.
3. Gebruik die snelheid voor de opdracht.

Regels die voor elke machine gelden:

• Dikkere laag, meer vermogen. Een dunne laag heeft minder vermogen nodig voor hetzelfde resultaat, nog een reden om dun te spuiten.
• Focus op het oppervlak van het werkstuk. Hoe kleiner de spot, hoe hoger de energiedichtheid. Zie de echte focus vinden met een ramptest.
• Gebruik een fijn interval, de afstand tussen de graveerlijnen, van ongeveer 0,06 mm. Ruimte tussen de lijnen zie je terug als strepen in de markering.
• Glas heeft minder vermogen nodig dan metaal. Te veel hitte kan een glasoppervlak laten barsten of afsplinteren. Begin laag en werk omhoog.

Zo lees je een test na het afspoelen:

Wat je ziet	Oorzaak	Wat je aanpast
Na afspoelen blijft er niets over	Oppervlak niet schoon, de coating kon niet hechten	Opnieuw ontvetten, zie stap 1
De markering spoelt deels weg of is vaag	Te weinig energie	Langzamer of meer vermogen
Vlekkerige markering	Ongelijke laag, of het blik is niet genoeg geschud	Langer schudden, dunner en gelijkmatiger spuiten
Lijnen zichtbaar in de markering	Interval te groot	Interval verkleinen
Grijze of bruine markering in plaats van zwart	Te veel energie, de coating verbrandt in plaats van te versmelten	Sneller of minder vermogen
Gaten waar het werkstuk is aangeraakt	Vet op het oppervlak	Opnieuw ontvetten en de plek niet aanraken

Markeren geeft rook, net als elke laserklus. Zet de afzuiging aan: laserdampen, en waarom afzuiging niet optioneel is.

Stap 6: Restanten afspoelen

Spoel na het markeren de niet-gehechte coating af met lauw water en veeg het oppervlak schoon met een zachte spons of doek. Alleen de versmolten markering blijft achter. Volgens de fabrikant mogen de restanten met het spoelwater door de gootsteen.

Hoe lang blijft de markering zitten?

De markering is versmolten met het oppervlak, dus hij spoelt of wrijft er bij normaal gebruik niet af. Hij slijt wel langzaam in de loop van de jaren, samen met het oppervlak waarop hij zit, en laat daarbij fijne deeltjes los.

• Onze ervaring: na 10 jaar zit een markering nog op het werkstuk en is hij nog leesbaar, zolang de tekst niet te klein is. We verwachten een leesbare levensduur van ongeveer 10 tot 20 jaar, en daarom noemen wij de markering semi-permanent.
• De fabrikant noemt de markering permanent en bestand tegen zuren, logen, oplosmiddelen, hitte, kou, zoutnevel en weersinvloeden.

Twee dingen verkorten de leesbare levensduur: slijtage, zoals bij gereedschap dat veel wordt vastgepakt of schoongemaakt, en kleine tekst, waar een beetje slijtage de tekens al onleesbaar maakt. Moet een markering langer leesbaar blijven, of op heel klein formaat, dan is CerMark niet het juiste proces.

Niet voor medisch gebruik of oppervlakken die met voedsel in aanraking komen

Omdat de markering bij slijtage deeltjes loslaat, is CerMark ongeschikt voor medische hulpmiddelen en instrumenten, en voor elk oppervlak dat met eten of drinken in aanraking komt: de binnenkant of rand van een glas of mok, de bovenkant van een bord, bestek, snijplanken, apparatuur voor voedselverwerking.

Decoratief glas en keramiek kunnen wel, zolang de markering zit waar eten en drinken nooit komen en het voorwerp niet in de vaatwasser gaat, waar losgekomen deeltjes op andere oppervlakken terecht kunnen komen. Een wijnfles die aan de buitenkant gemarkeerd is, een glazen of keramieken bloempot en decoratief servies zijn allemaal geschikt.

De spuitbus opbergen

Ben je klaar, draai de spuitbus dan ondersteboven en spuit tot er alleen nog drijfgas uitkomt. Dat maakt de sproeikop vrij van coating, zodat die er niet in opdroogt en het blik verstopt.

Berg de spuitbus liggend op zijn zijkant op, op een droge, donkere plek tussen 5 °C en 35 °C. Staat hij rechtop, dan zakken de vaste deeltjes samen tot een klont op de bodem die moeilijk los te schudden is; op zijn zijkant verspreiden ze zich en mengen ze makkelijker weer.

CerMark is na het openen beperkt houdbaar. Koop de hoeveelheid die je gaat gebruiken.

Op een BRM-machine

Een BRM CO₂-laser markeert met CerMark zoals elke andere CO₂-laser, met één regel waar we streng aan vasthouden: markeer nooit metaal zonder laserspray. De straal verhit het metaal tot het smelt, en het gesmolten metaal weerkaatst de straal via het optische pad terug naar de laserbron. Schade die zo ontstaat valt niet onder de garantie.

Het metaal inkleuren voorkomt dit niet. Verf of stift verbrandt onder de straal, het metaal eronder smelt, en het gesmolten metaal weerkaatst de straal net zo goed. Gebruik een lasermarkeerspray, die gemaakt is om de straal op te nemen en aan het oppervlak te hechten.

Startinstellingen:

• RVS met CerMark op een machine van 100 W: 85 % vermogen, 500 mm/s, interval 0,06 mm. Uit de indicatieparameters graveren, 100 W CO₂. Voor andere materialen en vermogensklassen kijk je in de BRM-materiaalbibliotheek voor LightBurn.
• Zie het als een startpunt en draai het testraster uit stap 5. Elke laserbron is anders, en een dikkere of dunnere laag verschuift het resultaat. De algemene methode om een materiaal in te stellen staat in hoe vind ik de juiste parameters voor mijn materiaal?
• Graveer met de lens van 50,8 mm: die geeft de kleinste spot, en dus de hoogste energiedichtheid.

Op een BRM 90130-X of BRM Budget 90130-X metaallaser markeer je CerMark in acrylmodus, met de lens die je voor hout en acryl gebruikt. Metaalmodus stelt de focushoogte automatisch bij en is niet bedoeld voor markeren. Zie welke metalen kun je snijden met de BRM 90130-X?

We leveren alle vier de sprays uit de tabel hierboven. Voor de juiste spray voor jouw klus, of hulp als een test niet lukt, maak je een ticket aan.