Welke materialen kun je lasersnijden, en welke nooit

Een CO₂-laser probeert vrijwel alles te bewerken wat je eronder legt. De machine kan je niet vertellen dat wat hij snijdt een gas produceert dat hem van binnenuit aantast, of dat jou schaadt.

Hieronder staat wat veilig is, wat aandacht vraagt en wat er nooit in mag. Weet je niet wat een materiaal is, stel dan eerst vast dat het veilig is voor de machine voordat je het erin legt. Geen enkele damp is veilig om in te ademen, dus de machine en de afzuiging zijn wat die dampen bij je vandaan houdt. Een materiaal dat de machine van binnenuit aantast, neemt die bescherming weg.

De regel die het zwaarst weegt

Materiaal dat chloor bevat (PVC, vinyl en alles wat daarvan gemaakt is) mag nooit met een laser bewerkt worden. Het geeft een gas af dat de machine blijvend beschadigt en dat ernstig schadelijk is voor je gezondheid. Afzuiging maakt het niet veilig. Het laat bovendien je garantie vervallen.

De volledige uitleg, met foto’s van de schade: waarom je geen PVC moet laseren.

Nooit: dit mag niet in een laser

Materiaal	Waarom niet
PVC, vinyl, kunstleer, vinyl vloer- en wandbekleding	Geeft chloorverbindingen af. Tast de machine van binnenuit aan en is giftig om in te ademen. Zie het PVC-artikel.
PTFE / Teflon	Geeft fluorverbindingen af, dezelfde soort problemen als chloor, met dezelfde corrosie en gezondheidsgevolgen.
Elk gechloreerd of gebromeerd kunststof	Hetzelfde mechanisme als PVC. Gebromeerde vlamvertragers zitten veel in behuizingen van elektronica.
Alles met een onbekende coating, laminaat of lijmlaag	Het basismateriaal kan prima zijn en de coating niet. Aan de buitenkant zie je dat niet.
Spiegelend of blank reflecterend metaal, zonder laserspray	De straal kaatst recht terug het optisch pad in en kan de laserbron vernielen. Schade die zo ontstaat valt niet onder de garantie. Zie instellen op een materiaal.

Voorzichtig: kan wel, maar onder voorwaarden

Deze materialen zijn niet verboden, maar ze vragen afzuiging die op de klus berekend is, en sommige laten residu achter waar je langer mee bezig bent dan de klus zelf duurde.

Materiaal	Waar je op moet letten
Polycarbonaat (PC, Lexan) in plaat	Absorbeert slecht bij de CO₂-golflengte en snijdt daardoor niet schoon. Het verkleurt, smelt, vat makkelijk vlam en de snede vergeelt. Dunne folie wordt soms bewust gemarkeerd; plaatmateriaal is het proberen niet waard.
MDF	Snijdt en graveert goed, maar geeft veel rook en een harsachtig residu dat filters belast en op de optiek neerslaat. Reken op vaker lensreiniging. Bij een recirculerende afzuiging: reken de filterkosten vooraf door, want MDF vult ze snel.
ABS	Smelt in plaats van te snijden, geeft een slechte snedekant en de dampen zijn schadelijk. Het kan, maar acrylaat geeft een beter resultaat op dezelfde klus.
Verzinkt, gegalvaniseerd of gecoat metaal	Geeft metaaloxidedampen af.
Chroomgelooid leer	Bevat chroomzouten. Plantaardig gelooid leer is het leer om mee te werken, en het graveert bovendien met veel meer contrast. Kan je leverancier niet zeggen hoe het gelooid is, behandel het dan als onbekend.
Glasvezel en koolstofvezel	De harsbinder verbrandt en de vezels snijden niet schoon. Geeft fijne zwevende deeltjes.
Brandvertragend behandeld materiaal	De behandeling is vaak op broombasis. Vraag na wat het is.
Alles wat met voedsel te maken heeft	Voedsel laseren kan veilig, maar BRM-machines zijn niet gebouwd volgens food-grade specificaties en zijn er niet voor bedoeld.

Veilig: het dagelijkse werkpakket

Hier is een CO₂-laser voor gemaakt, en dit is bijna al het normale werk:

• Acrylaat (PMMA). Snijdt met een gepolijste kant en graveert tot een schoon mat wit.
• Hout en multiplex. Snijdt en graveert goed. Kwaliteit en consistentie verschillen sterk per leverancier.
• Papier, karton en golfkarton. Snijden en graveren goed; dun materiaal vlamt makkelijk op.
• Plantaardig gelooid leer. Snijdt en graveert tot een schoon resultaat met veel contrast.
• Textiel en vilt. Natuurlijke vezels snijden schoon; zoek bij synthetisch eerst uit wat het werkelijk is.
• Kurk, rubber (niet gechloreerd) en de meeste natuurlijke materialen.
• Glas, keramiek en steen. Voor markeren en graveren, niet voor snijden.
• Metalen. Alleen voor markeren, en alleen met laserspray.

Startinstellingen voor de gangbare materialen staan in de voorbeeldtabellen met parameters.

Hoe je een onbekend materiaal herkent

De meeste “is dit veilig?”-vragen gaan over een ongemarkeerde plaat die iemand gekregen heeft. Er is een betrouwbare manier om die vraag te beantwoorden, en daar komt geen proberen in de machine aan te pas.

1. Zoek de recyclingcode. Code 3 is PVC. Dat is meteen een nee.
2. Lees het etiket op de woorden PVC, vinyl, gechloreerd, PTFE of Teflon. Alles wat omschreven wordt als ‘forever chemical’ (PFAS) hoort in dezelfde groep.
3. Vraag de leverancier om het veiligheidsinformatieblad. Dat is het definitieve antwoord en leveranciers zijn verplicht het te hebben. Het vermeldt elk bestanddeel. Leren lezen kost tien minuten: wat is een MSDS?
4. Kun je niet vaststellen wat het is, snijd het dan niet. Een onbekende plaat is geen laserbron, geen set optiek en zeker niet je longen waard.

Let hier extra goed op

Snijvinyl, textielvinyl, spandoekmateriaal, goedkoop kunstleer, vinyl vloertegels, sommige hobbyschuimen en sommige klemborden zijn vrijwel altijd PVC, en geen ervan vermeldt dat. Kun je van een vinylachtig materiaal niet bevestigen dat het PVC-vrij is, dan gaat het de machine niet in.

Afzuiging hoort bij het antwoord, maar vervangt het niet

Alles in de kolom “veilig” hierboven geeft nog steeds rook en dampen die bij jou en bij de machine vandaan gezogen moeten worden. Afzuiging maakt veilige materialen werkbaar; onveilige materialen maakt het niet veilig.

Zie laserdampen en waarom afzuiging niet optioneel is.

Op een BRM-machine

Veiligheidsinformatiebladen van de materialen en verbruiksartikelen die wij leveren staan onder Downloads → MSDS, dus alles wat bij de machine geleverd is, is al gedocumenteerd.

Metaal markeren vraagt om laserspray, die wij ook leveren: waarom laserspray gebruiken.

Een gechloreerd materiaal bewerken laat de garantie op de machine vervallen, en daarom is de regel bovenaan deze pagina absoluut en geen advies.

Toch nog twijfel?

Heb je een materiaal dat je wilt bewerken en kun je niet vaststellen of het veilig is, vraag het ons voordat je het probeert. Stuur de productnaam, de leverancier en een foto van het etiket of het veiligheidsinformatieblad als je dat hebt. Wij beantwoorden die vraag een stuk liever dan dat we een offerte voor een nieuwe laserbron maken.